15 Years AfterPo piątym albumie Enigmy oraz odwołanej premierze singla "Hello + Welcome" ukazał się długo zapowiadany boxset, zatytułowany "15 Years After". Wydanie to zostało przyjęte ciepło mimo wysokich cen w sklepach i słabej dostępności na terenie niektórych krajów. Boxset ukazał się z okazji 15-lecia istnienia muzycznego projektu Michaela Cretu, co zresztą sugeruje sam jego tytuł. "15 Years After" stanowi więc podsumowanie piętnastoletniego dorobku Enigmy pod postacią bardzo dobrej jakości boxu zawierającego 5 studyjnych albumów, dwóch albumów DVD oraz bonusowego krążka z wariacjami stworzonymi przez Rollo (Faithless). Na wielu forach dyskusyjnych poświęconych Enigmie fani często twierdzą, że nie są w stanie nabyć boxset nie tylko ze względu na bardzo wysoką cenę, lecz również na to, że posiadają wszystkie wcześniejsze wydania Enigmy i rzeczą bezsensowną jest dublowanie posiadanych pozycji dyskograficznych. Jednakże "15 Years After" jest wyjątkową i wartą polecenia pozycją i to nie tylko ze względu na obecność nowego zestawu muzyki (pod postacią bonusowego krążka z remiksami), ale ze względu na śliczną szatę graficzną i wysoką jakość nie tylko samego boxu, ale również muzyki na płytach. Albumy studyjne są bowiem zremasterowane i dźwięk na nich pozbawiony jest wszelkich niedoskonałości, co słychać w krystalicznej i lepszej jakościowo muzyce.

      Najbardziej charakterystyczną cechą wizualną boxsetu jest obecność na jego okładce motywu z obrazu Leonarda da Vinci, zatytułowanego "Dama z łasiczką"...

     Dama z łasiczką (znana również jako Dama z gronostajem) to słynny obraz namalowany przez Leonardo da Vinci. Obraz jest portretem Cecylii Gallerani, kochanki księcia Lodovico Sforza. Powstał około 1485 - 1490 w pracowni mistrza w Mediolanie. Jest to obraz olejny, z użyciem tempery, na desce orzechowej o wymiarach 54,8 na 40,3 cm. W 1800 obraz zakupił książę Adam Jerzy Czartoryski i sprezentował go swojej matce Izabeli Czartoryskiej. Wystawiany był w Domu Gotyckim w Puławach. W czasie powstania listopadowego wywieziony do Paryża. Pod koniec XIX wieku, około 1880 sprowadzony do Krakowa do tworzonego tam Muzeum Czartoryskich. W 1939 obraz został zagrabiony przez Hitlerowców służył jako dekoracja wawelskiej rezydencji Hansa Franka, następnie wywieziony do Niemiec skąd w 1946 został ponownie sprowadzony do Krakowa. Dama z łasiczką jest jednym z najcenniejszych obrazów w muzealiach polskich, jedynym dziełem Leonarda da Vinci w kraju.

     W grafice całego boxsetu "15 Years After" widać zdumiewającą prostotę oraz jej genialność tak charakterystyczną dla konstrukcji Leonarda da Vinci. Warto tu wspomnieć, że twórca Enigmy - Michael Cretu udając się do holenderskiej fabryki płyt (gdzie złożył autografy na tysiącu sztuk wyprodukowanych tam boxsetów) odwiedził przy okazji Berlin i znajdujące się w tym mieście muzeum Leonarda da Vinci.

     Książeczka boxsetu składa się z szesnastu stron. Na stronach nieparzystych (w czarnym kolorze) znajduje się śliczna grafika przestawiająca kolejne numery płyt zamieszczonych w wydaniu. Na przykład cyfra "1" przedstawiona jest jako świeca na tle czegoś, co przypomina lusterko; cyfra "2" utworzona jest ze wstążki, nad którą widnieje rozwarty cyrkiel. Następne cyfry są coraz bardziej skomplikowane i utworzone z elementów różnych prostych rekwizytów i urządzeń. I znów ukazany jest tutaj geniusz prostoty tak znamienny dla dzieł Leonadra da Vinci. Warto tu zwrócić uwagę na pewną rzecz, która występuje również w grafice okładki drugiego albumu Enigmy - "The CROSS Of Changes". Otóż proszę zauważyć, że kolejno przedstawione cyfry otoczone są ilością elementów odpowiednią dla danej cyfry. Przykładowo "3" otoczone jest trójkątem złożonym z narzędzi, "7" otoczone jest miarką, która ma 7 boków, "8" znajduje się w dwóch ramkach na obrazy - liczba boków obu ramek wynosi 8...

     Na stronach parzystych (w kolorze lekkiego beżu) książeczki boxsetu znajdują się szczegóły dyskograficzne odnośnie danego wydania. Wewnątrz książeczki znajduje się luźno umieszczona strona z twardego papieru/tektury przedstawiająca tę samą grafikę, co na okładce. Z tyłu zaś na białym tle znajduje się informacja oraz specjalny kod umożliwiający pobranie z oficjalnej strony Enigmy dwóch teledysków - "Boum - Boum" i "Voyageur". Nadruk na samych płytach CD i DVD przedstawia grafikę z okładek albumów odpowiadających tym płytom. Jedynie bonusowy krążek "The Dusted Variations" posiada nową prostą grafikę podobną do motywów występujących w książeczce boxsetu.

     Rzeczą niepotrzebną byłoby tu opisywanie poszczególnych starszych albumów Enigmy znajdujących się w boxie, więc przejdźmy od razu do nowego bonusowego krążka zatytułowanego "The Dusted Variations"...

     Bonusowa płyta CD dołączona do boxsetu zawiera 9 utworów. Pierwszym z nich jest "Hello + Welcome". Utwór ten miał ukazać się w postaci singla wydanego z okazji walki bokserskiej niemieckiego boksera Felixa Sturma. Jednakże z powodu kontuzji premiera została przeniesiona na inny termin. Siłą rzeczy nie można było "wyciąć" utworu z boxsetu, więc ukazał się on w pewnym sensie przedpremierowo.

     "Hello + Welcome" spotkał się zarówno z pozytywną, jak i negatywną opinią fanów Enigmy. Po lekkim niesmaku, jaki pozostawił po sobie piąty studyjny album - "Voyageur" - oraz w oczekiwaniu na szósty krążek "Hello + Welcome" wywołał u słuchaczy lekki strach i obawę co do przyszłości projektu ENIGMA. Większość wielbicieli Enigmy chciałoby aby szósty album Enigmy przypominał starsze produkcje lub przyniósł ze sobą zupełnie nową porcję genialnej muzyki. Obawy co do przyszłego albumu i jego podobieństwa do ostatnich i nieco mniej uznanych produkcji Enigmy powinny jednak być nieuzasadnione. Pamiętajmy bowiem, że tworząc utwór "Hello + Welcome" Michael Cretu wykorzystał pozostałości ze studyjnych nagrań piątego albumu Enigmy - "Voyageur". Utworów, które zostały stworzone na piąty krążek, a nigdy nie ujrzały światła dziennego jest kilka. I jednym z nich był (w nieco innym wydaniu) "Hello + Welcome". Wątpliwe jest, że Cretu odgrzeje stare nagrania i bez skrupułów i konsekwencji umieści je na płycie, po czym wyda ją jako "ENIGMA 6".

     "Hello + Welcome" jest energicznym utworem, w którym główny wokal wykonuje Andru Donalds. Pierwsze nuty utworu stanowi początek słynnego dzieła muzyki klasycznej Jana Sebastiana Bacha - "Toccata i Fuga (d-moll, BWV 565)". W tle "Hello + Welcome" słyszymy intensywne elementy perkusyjne oraz dźwięki znane z piątego studyjnego albumu Enigmy. Głos Andru Donaldsa przeplatany jest w niektórych miejscach ze zbalansowanymi okrzykami przypominającymi okrzyki widowni stadionowej.

     Osiem utworów z bonusowego krążka stanowią remiksy różnych utworów Enigmy. Autorem remiksów (a raczej wariacji) znajdujących się tej płycie jest Rollo Armstrong - lider grupy Faithless, producent i brat słynnej wokalistki Dido. Brytyjska grupa Faithless powstała w 1995 roku. Pewnie wielu z Was słyszało utwór "God Is a DJ" autorstwa Faithless.

     Kompozycje stworzone przez Rollo stanowią chilloutowe i przypominające utwory muzyki klasycznej nagrania. Muzyka, którą zaserwowano nam na "The Dusted Variations" relaksuje, odpręża i koi. Poszczególne utwory Enigmy zostały tu przedstawione w zupełnie innych wersjach. Niektóre z nich zupełnie odbiegają od oryginału i ciężko w nich znaleźć fragmenty muzyki znamienne dla utworów Enigmy. Całość przypomina muzykę filmową i stanowi dobry zadatek na soundtrack do jakiejś produkcji filmowej.

     "The Child In Us" wprowadza nas w nastrój oczekiwania. Na początku utworu słyszymy ciche rozmowy i dźwięki przypominające strojenie instrumentów przez orkiestrę, po czym wchodzi łagodna falująca muzyka. Słyszymy tu delikatne skrzypce, po czym łagodnie wchodzą inne instrumenty. Całość przypomina oryginalny utwór Enigmy, zwłaszcza pod koniec, gdy słyszymy pianino grające wokal śpiewany w "The Child In Us" przez Michaela Cretu.

     "Age Of Loneliness" jest bardzo podobny do oryginału. Słyszymy tutaj prawdopodobnie dźwięk fagotu grającego motyw przewodni utworu (w oryginale wykonywany jako wokal mongolski - pieśń "Tosonguyn oroygoor"). Stopniowo muzyka łagodnieje, do złudzenia przypominając ścieżkę dźwiękową z filmu. Pod koniec słyszymy lekkie dysonanse, które przechodzą w kolejny utwór.

     Podkład "Eyes Of Truth" stanowią delikatne, ale rytmiczne uderzenia połączone z motywami elektronicznymi przypominającymi muzykę Jarre'a. Słyszymy tutaj dźwięk przypominający trójkąt (lub cymbałki), na którym grane są nuty wokalu mongolskiego, a dokładnie przewodniego motywu - pieśni "Alsyn gazrin zereglee". Muzyka w tym przypadku mniej przypomina muzykę klasyczną i jest bardziej energiczna i rytmiczna. W połowie utworu dołącza wibrujący elektroniczny dźwięk grający te same nuty, co wyżej wspomniany dźwięk przypominający trójkąt . Najciekawszym i najbardziej emocjonującym fragmentem utworu jest moment, w którym w tle zaczynamy słyszeć ciężkie (ale przytłumione) werble, po czym słyszymy "chór" z cudownymi smyczkami w tle. Po tym fragmencie słyszymy podobne motywy muzyczne, co wcześniej.

     "Rivers Of Belief" zaczyna się cichym dźwiękiem werbli, które zanikają ustępując krystalicznym uderzeniom, w których słyszymy motyw wykorzystany przez Cretu w "Back To The Rivers Of Belief (Way To Eternity)", a w oryginale pochodzący z filmu Stevena Spielberga - "Bliskie Spotkania III Stopnia (Close Encounters Of The Third Kind)". To właśnie ta melodia służyła ludziom w wyżej wpomnianym filmie do porozumiewania się z kosmitami. W dalszej części utworu słyszymy łagodną, ładną muzykę, która wywołuje wrażenie ścieżki dźwiękowej (słychać tu zmieniające się napięcie).

     "Endless Quest" zaczyna się elektronicznymi wibracjami, po czym wchodzi łagodna muzyka elektroniczna. W dalszej części utworu słyszymy motyw muzyczny znany z utworu "Principles Of Lust (Find Love)". Zastanawiające jest więc, dlaczego utwór nosi tytuł "Endless Quest", skoro muzyka wzięta jest z zupełnie innego kawałka Enigmy...

     W tej wersji "Sadeness Pt 1" występują w muzyce dysonanse, które odpowiadają w oryginale momentowi wypowiadania przez Cretu słów "Si tu es contre Dieu, tu es contre l'homme. Sade es-tu diabolique ou divin?". Po tych dysonansach muzyka przechodzi w skrzypce i kontrabasy, po czym słyszymy łagodne i przejmujące fragmenty chwilami przypominające motyw przewodni ścieżki dźwiękowej do "Miasteczka Twin Peaks". Napięcie rośnie pod koniec by za chwilę dać uciec emocjom przy nutach pianina.

     "Voyageur" jest bardzo krótkim, bo niespełna półtoraminutowym utworem. Muzyka praktycznie się nie zmienia podczas całej ścieżki, stanowi zaś sekwencje powtarzających się rytmicznych fragmentów w wykonaniu smyczków. Gdzieniegdzie w tle słyszmy cichy dźwięk przypominający gitarę (podobny do tego w oryginalnym utworze "The Child In Us"). Całość kończy się szybko i niespodziewanie przechodząc do kolejnej ścieżki...

     "Beyond The Invisible" jest chyba jedynym utworem z krążka "The Dusted Variations", który praktycznie od pierwszych nut jest bardzo podobny do oryginału. Słyszymy tutaj motyw przewodni grany na pianinie (słowa śpiewane przez Cretu - "Close your eyes, just feel and realize (...)"), w tle zaś muzyczną wersję łotewskiego chóru, który słyszymy w oryginale "Beyond The Invisible". Muzyka w tym utworze jest łagodna, przyjemna i jednocześnie daje poczucie radości. Kończy się spokojnie cichym dźwiękiem pianina.

     Czy boxset i zawarte w nim nowości spełniły oczekiwania fanów Enigmy? Na to pytanie każdy musi odpowiedzieć sam. Pragnę tu dodać, że wydanie "15 Years After" warte jest swojej ceny, zaś bonusowy krążek "The Dusted Variations" wywołuje bardzo pozytywne wrażenie, dając nam muzykę nieco odmienną od standardowych remiksów. Świetna jakość i świetne wydanie na piętnastolecie istnienia Enigmy świadczą tylko o geniuszu tego muzycznego projektu i jego twórcy...



Autor: Adrian Rode
          EnigmaCretu.Com




Virgin Music EMI Music Crocodile-Music Management Enigma.de AMAZON.DE